In het oosten van het land, in Hengelo, vind je Oyfo Techniekmuseum. Het zit op een bijzondere plek: in de oude fabriek van Hazemeijer. Je vindt er techniek van toen, nu en straks. En je mag alles zelf testen!

Ondernemer Floris Hazemeijer startte in 1907 zijn onderneming voor elektrotechniek in een leegstaande textielfabriek. Hazemeijer vertrok en nu zit Oyfo op die plek. Als je door het museum loopt, zie je de geschiedenis overal terug. Bijvoorbeeld op de vloer van de fabriekshal, waar oude sporen verraden dat er ooit machines hebben gestaan. En als je omhoogkijkt, zie je een stalen balk met een haak. “Die is origineel, maar we gebruiken hem nog steeds”, vertelt Josine Siderius, hoofd publiek en presentaties van het museum.

Geschiedenis

Een bezoek aan het museum is een feestje voor liefhebbers van technische snufjes. Oud, nieuw, elektrisch, mechanisch: je vindt er apparatuur in alle soorten, maten en smaken. Dat maakt het museum leuk voor alle leeftijden. En wat extra bijzonder is: veel apparaten doen het nog en de meeste mag je zelf bedienen. Sommige apparaten zijn daarvoor te kwetsbaar, die worden bediend door vrijwilligers. Weefgetouwen, textielpersers, enorme aandrijfassen, een gasmotor, een gelijkstroomdynamo: ze hebben allemaal een plekje op de museumvloer. Josine: “In deze regio had je vroeger veel textielindustrie en elektrotechniek. Toen die fabrieken sloten, hebben fabrieksmedewerkers met eigen handen veel apparaten uit de fabrieken gehaald. Nu staan ze hier en kunnen we de geschiedenis van de regio mooi laten zien.”

Kunst

Maar dat is voor straks, want die machines staan beneden. We beginnen boven, op de eerste verdieping. Die loopt als een vide rondom de begane grond. Er is veel moois te zien. De moderne bodyshop bijvoorbeeld, waar je alles over het lichaam leert. En waar je kunt ervaren hoe het is om met een prothese te bewegen. Onderweg kom je langs het kettingkunstwerk van David Scheidler, waarin een tandwiel een fietsketting in beweging brengt. Die beweging maakt mooie patronen in een stalen frame. Het is een soort bewegend schilderij. Josine: “Ook kunst heeft een plek in ons museum. Beneden hangt een enorme houtskooltekening van Veronique Schrama. Ze heeft zich laten inspireren door turbines, stoommachines en procestechniek van Stork. Technologie en creativiteit bestaan in Oyfo naast elkaar.”

“Iedereen heeft wat met techniek, dat laten we hier zien.”

Josine Siderius

Buizenpost

Ook vooral niet overslaan: de telefooncentrale. Nostalgie voor ouderen, verwondering voor jongeren. Er staan telefoons met draaischijven en drukknoppen, een groene PTT-­telefooncel en een echte telefooncentrale. Josine: “Je kunt hier naar elkaar bellen. De centrale zorgt ervoor dat je bij de juiste telefoon terechtkomt.”  Via het hoekje over radartechnologie komen we uit bij de buizenpost. Ook eentje uit de oude doos. En hij werkt. Josine: “Je kunt briefjes van de ene kant naar de andere kant van het museum sturen.” Even testen: ja hoor, in een seconde of tien is onze post aan de overkant. Josine: “Dit is een populair onderdeel van ons museum.”

Triple

Eenmaal beneden – je kunt via de trap óf de glijbaan – kun je heerlijk dwalen tussen de oude machines. Eentje uit 1895 van Stork bijvoorbeeld, ook een bedrijf dat in Hengelo is opgericht. Oud, maar niet het oudste apparaat. Want er staat ook een textielpers uit 1710 in Oyfo. 

De trots van het museum? “Poeh”, zegt Josine. “Het zijn allemaal mooie apparaten. Maar dan kies ik toch de Triple.” Het is de koosnaam voor de Triple Expansie Stoommachine, die werd gebruikt in de scheepvaart. Hij is in 1916 gemaakt door Stork. En volgens de laatste gegevens komt deze stoommachine uit een Schotse vissersboot. Hij is zo indrukwekkend dat je er letterlijk en figuurlijk niet omheen kunt.

Bij een aantal machines staat een schermpje, met vragen die je kunt beantwoorden. Alle vragen gehad? Dan kun je bij de Futurator3000 terecht voor de uitslag: een persoonlijk profiel met daarop jouw toekomst. Josine: “Iedereen heeft wat met techniek. Dat laten we zien in ons museum.” ●

Foto's: Oyfo Techniekmuseum